Det er på tide med ei ny maktutgreiing i Noreg!

20 april, 2021 | Kommentarar, Nyhende

Untitled design 7

Kven styrer eigentleg Noreg? Korleis har dette endra seg dei siste tiåra? Har inntoget til kommunikasjonsbyrå og sosiale medier endra maktbalansen? Kva er statusen på det norske demokratiet? Tida er inne for ei ny makt- og demokratiutgreiing i Noreg. 

I Danmark har eit fleirtal i Folketinget gått inn for at det no skal utarbeidast ei ny maktutgreiing. I Noreg har ein valt å setja ned ein ytringsfridomskommisjon som skal leggja fram sin rapport innan 1. mars 2022. I tillegg har Universitetet i Oslo fått i oppdrag å undersøkje tilstanden til det norske demokratiet i eit prosjekt som skal vera ferdig siste halvdel av 2022. I begge desse prosjekta ligg det element som det vil vera naturleg å omtale i ei maktutgreiing, men vi meiner at mandata og forankringa ikkje er tilstrekkeleg til å kunne dekkje alt det ei maktutgreiing bør sjå på. Difor bør Noreg etter vårt syn la seg inspirere av Danmark og starte arbeidet med ei ny norsk maktutgreiing. Det er det fleire grunnar til. 

Førre maktutreiing vart vedtatt ved kongeleg resolusjon i 1998 og leverte sluttrapporten sin i 2003. Den fyrste matutgreiinga var eit forskingsprosjekt leia av Gudmund Hernes som varte frå 1972 til 1982. At det er lenge sidan førre maktutgreiing, og omfanget av dei to førre er aleine to svært gode grunnar til at arbeidet med ei ny maktutgreiing no bør byrja. 

Sidan førre maktutgreiing har det i tillegg skjedd svært mykje som påverkar maktstrukturane i Noreg. Innvandring, teknologi, demografi, klima, aukande ulikheit og sentralisering for å nemne nokre slike trendar som alle påverkar maktstrukturane i eit land som Noreg. I tillegg til dette har sosiale medium og den nye mediekvardagen sitt inntog ført til store endringar innan kommunikasjon og medievaner. 

Som ein liten og open økonomi vert Noreg i stor grad påverka av globaliseringa og globale endringar. Sidan starten av 2000-talet har det skjedd mykje på dette feltet og hendingar som finanskrisa i 2008 og oljekrakket i 2014 er dømer på kor påverka vår økonomi er av internasjonale hendingar.

I tillegg står vi ovanfor store omstillingar og i tida som kjem vil det truleg oppstå stadig fleire konfliktar knytt til ressursar og ressursforvaltning. Oljenasjonen Noreg har både utfordringar og store moglegheiter i møtet med det grøne skiftet, og har forplikta seg til ei rekkja internasjonale forpliktingar og avtalar innanfor dette området. Ei ny maktutgreiing bør med anna sjå på konsekvensane av den internasjonale marknaden og internasjonale avtalar sine klare føringar for Noreg, og sjå på korleis dette endrar det norske handlingsrommet. Men, også på korleis auka proteksjonisme og erosjon av det internasjonale systemet påverkar tryggleik og handel. 

Eit anna område der det har skjedd svært mykje sidan førre maktutgreiing er veksten til kommunikasjons- og rådgjevingsbyråa i det norske samfunnet. I tillegg til desse byråa sitt eige arbeid har vi ved ei rekkje høve også hatt diskusjonar om personar som går frå jobb i politikken til desse byråa og andre vegen. Har dette endra maktbalansen i favør dei som er ressurssterke? På kva måte påverkar dette trepartssamarbeidet og den norske samfunnsmodellen? Må vi ha nye og tydelegare reglar for å regulere dette? 

Desse byråa sitt inntog i det norske samfunnet heng også etter vårt syn tett saman med ekspertifiseringa av politikken og samfunnet. Stadig meir politikkutforming vert sett ut til fagorgan og aukande bruk av konsulentar, sivilsamfunnet vert stadig meir profesjonalisert og det vert oppretta stadig fleire ekspertutval. Kva skjer med den norske samfunnsmodellen når stadig meir av dette vert overlatt til ekspertar, og er vi i Noreg på veg mot å verta eit ekspertokrati?

Vi har eit felles ansvar for å sikre tilstanden til samfunnet og demokratiet vårt og ei ny makt- og demokratiutgreiing vil vera ein god stad å byrja. Det er på tide no! 

Ole Rasmus Øvretveit 
Leiar Initiativ Vest

Tommy Aarethun

Dagleg leiar
Kjem frå Lærdal i Sogn, er utdanna statsvitar og har bakgrunn som rådgjevar i akademia og for byrådsleiaren i Bergen.

Andre innlegg

Vestlandsintervjuet: Bent Høie 

Vestlandsintervjuet: Bent Høie 

Foto: John Gunnar Skien / Statsforvaltaren i Rogaland For dei fleste er han nok aller mest kjent for jobben som helseministar i Erna Solberg si regjering, ein jobb han hadde i åtte år. Han var valt inn på Stortinget frå 2000-2021 frå Rogaland, og har hatt ei rekkje...

Her er det andre kullet i Vestlandsakademiet

Her er det andre kullet i Vestlandsakademiet

Søknadsfristen til det andre kullet i Vestlandsakademiet gjekk ut 1. juni, og vi kan no presentere dei som skal få bryne seg på spanande diskusjonar om utviklinga av Vestlandet det komande året. - Vestlandsakademiet er kome for å bli, og no skal vi byggje vidare på...

Årsmøte og styremøte med fokus på valget i 2023

Årsmøte og styremøte med fokus på valget i 2023

Onsdag 08. juni ble årsmøtet i Initiativ Vest gjennomført. Samme dag ble vårens siste styremøte gjennomført. Arbeidet med innspill til partiene som nå jobber med kommune- og fylkesprogrammene var en sentral del av møtet.

Initiativ Vest er ei uavhengig tankesmie som skal bidra til samfunnsutviklinga på Vestlandet.
Initiativ Vest Logo Dark Green

Meld deg på nyhendebrev

Meld deg på e-postlista vår for å få siste nytt og oppdateringar frå Initiativ Vest.

GDPR

Takk for påmeldingen

Share This